Klişe nedir?

Resim ve fotoğrafların kağıt üzerine basımı için gerekli çinko levhadır. «Tire» ve «oto tipi» olmak üzere iki cinstir.

Birincisi elle yapılmış resimlerin ve yazıların klişesidir. Oto tipi klişe ise fotoğrafların klişesidir. Tire klişelerin yapımında resmin ışığa duyarlı bir sıvıyla (kollodyum) kaplı cam, ya da filim üzerine fotoğraf makinesine benzer bir aygıtla İstenilen büyüklükte negatifi çekilir. Banyo edilen bu cam resmin negatifini verir. Siyahlıklar saydam, Klee'den bir tablo:

Oto tipi klişelerin yapımında fotoğrafın resmi, üzerinde elek gibi birbirini kesen çok İnce ve sık paralel çizgiler bulunan bir camın arkasından çekilir. Bu eleğe «tram» denir. Tramlar, resmi çekilen fotoğrafın siyah ve beyazlıklarını çok küçük siyah ve beyaz noktacıklara böler. Bu da fotoğrafa siyahla beyaz arasında tonlar vermesini sağlar. Ototipi klişelerin hazırlanması için çekimden sonraki işlemleri tıpkı tire klişelerde olduğu gibidir.

Renkli resim basabilmek için uygulanan sistemdeki çalışma ise şöyledir: Renkli bir fotoğraf, sarı,, kırmızı ve mavi renklerin karışımından meydana gelir. Bunun için klişesi renkli olarak yapılması istenen renkli fotoğraf, üç ayrı cam üzerine, üç değişik filitre kullanılmak suretiyle çekilir. Basımı maviyle yapılacak klişe, portakal rengi filitre, sarı renk için mor filitre, kırmızı için de yeşil filtre kullanılır. Hazırlanan üç ayrı klişenin hazırlandıkları renklere göre basımı yapılırsa renkli bir resim elde edilir.Bugünkü klişe tekniği geliştirilmeden evvel, baskısı yapılacak resimler, sert ve düzgün ağaç parçaları üzerine elle oyulurdu (hakkedilirdi).

klişe

İlk metal klişe, 1825’te Jojeph Nicèphore Niepce tarafından kurşun bir levha üzerine bakır bir levhanın kabartma yapılması şeklinde gerçekleştirildi. 1850’de Firmin Gillot, çinko levha üzerinde, resimlerin klişesini çizgilerle çıkardı. Noktalarla klişe çıkarma tekniğini, 1880’de de Stephen Henry Horgan buldu; 1885’te Frederick Ives geliştirdi.

Çizgili klişe elde etmek için 0,16 cm kalınlığında düzgün bir çinko levha, ışığa duyarlı albümin ve amonyum bikromat karışımı ile kaplanır. Bu levha, baskısı istenen resmin negatifi ile üst üste konup kuvvetli bir ark lambası ile aydınlatılır. Böylece resmin pozitifi, ara işlemlerden sonra, aside dayanıklı bir halde çinko üzerine geçirilmiş olur.

Daha sonra nitrik asit banyosuna sokularak, levha üzerindeki boşluklar, asit tarafından aşındırılır. Yine bazı ara işlemlerle son şekli verilen klişe, tahta bloklar üzerinde monte edilir. Çizgili klişe ile renklerin ton farkı belirtilemez. Bunun için noktalı klişe tekniğine ihtiyaç vardır. Bu teknikte ufacık noktaların sık veya seyrek olması, göz aldanması sebebiyle, değişik renk tonlarının görülmesine yol açar.

Bu metod da çizgili klişe metoduna benzemekle beraber, ayrıca bir noktalı klişe ekranı kullanılır. Önce resmin noktalı bir negatifi elde edilir. Sonra nokta değerleri, madeni levha (çoğu zaman bakır) üzerine geçirilir. Demir perklond ile sabitleştirme yapılır. Ara işlemlerden sonra klişe yine tahta bloklar üzerine monte edilir.

Sözlükte "klişe" ne demek?

1. Baskıda kutlanılmak amacıyla, üzerine kabartma resim, şekil, yazı gibi kompozisyon çıkarılmış metal levha.
2. Basmakalıp (söz, görüş vb.).

Cümle içinde kullanımı

Klişecilik sanatını usta bir klişeci kadar bildiği, hatta kendisi de klişe yaptığı için, siyah ve beyazın tonlarını son derece hünerle kaynaştırır.
- Y. Z. Ortaç

Klişe kelimesinin ingilizcesi

adj. cardboard box
n. cliche, stereoplate, printing block, commonplace, stereo, stereotype, cut
Köken: Fransızca

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç